نور الدين محمد خرندزي زيدري نسوي ( مترجم : محمد علي ناصح )
9
سيرة جلال الدين يا تاريخ جلالى ( فارسى )
سخنى چند در متن و ترجمهء كتاب كتاب " سيرة جلال الدين " كه اكنون ترجمهء آن به نظر خوانندگان ميرسد ، از آثار جاويدان استاد سخن ، منشى بليغ و مترسل فصيح دانشمند ، ذو البيانين نور الدين محمد بن احمد بن على بن محمد نسوى ، صاحب رسالهء مشهور بنفثة المصدور ، رئيس ديوان رسائل سلطان جلال الدين آخرين پادشاه سلسلهء خوارزمشاهيست . اين نويسندهء زبردست ، غالبا " در سفر و حضر و حروب و حوادث ملازم و همراه سلطان مذكور بوده ، و آنچه خود از وقايع عصر جلالى ديده ، يا از شاهد آن شنيده ، در اوراق كتاب نفيس خويش نگاشته ، و چنان كه باندك تأمّلى ظاهرست ، حقايق را بىپردهپوشى و ستايش و نكوهش بى جا ، و كاهش و افزايش ناروا ، با بيانى دلنشين و شيوا برشتهء تحرير كشيده ، و ازين نظر و اشتمال بر بعضى مطالب ، و دقايق و نكاتى كه جاى آن در تواريخ ديگر خاليست ، ميتوان گفت كه مؤلّف وى در محل خويش كتابى يگانه و ممتازست . ازين كتاب كه در سال ششصد و سى و نه " يازده سال پس از مرگ سلطان جلال - الدين " صورت تأليف پذيرفته ، تا آنجا كه بنده مطلعم ، تنها دو سه صفحه بتفاريق در تاريخ ابو الفداء و چندين برابر آن در تاريخ علامّه ابن خلدون ، با تغيير الفاظ و عبارات ، و تصحيف و تحريف نامحدود و بىاندازه ، كه ظاهرا " كاتب و طابع هردو در ان سهيمند ، نقل شده ، و از ان پس گوئى قرنها جز نامى از ان در ميان نبوده ، و شايد مرحوم رضا قليخان هدايت نيز ، كه مقدمهء مختصر و مفيد بر نفثة المصدور " مؤلّف در حدود سال ششصد و سى و دو " مطبوع در تهران در سنهء هزار و سيصد و هشت شمسى " نوشته ، از وجود اين كتاب آگاهى نداشته است . متن اين كتاب در سال هزار و هشتصد و نود و يك مسيحى ، بهمت مسيو هوداس معلم زبانهاى شرقى در پاريس ، از روى نسخهء خطى منحصربفرد آن ، موجود در كتابخانهء ملى پاريس " كه در سال ششصد و شصت و هفت ، بيست و هشت سال پس از تأليف اصل ، استنساخ شده است " تصحيح و طبع شده ، و در دسترس دوستداران تتبع و تحقيق قرار گرفته ، ولى نبايد فراموش كرد كه اغلاط بسيار در ان جايگزين گشته ، و متن مطبوع را اندكى